teknolaunch
Japonya’da gerçekleştirilen yeni bir araştırma, kıyı bölgelerinde kullanılan yapay aydınlatmanın deniz ekosistemi üzerindeki etkilerini çarpıcı bir şekilde ortaya koydu. Araştırmaya göre sokak lambalarının altında toplanan küçük deniz canlıları, ışığın etkisiyle yön duygularını kaybederek saatlerce aynı noktada daire çiziyor.
Bilim insanları, bu davranışın canlıların doğal yön bulma mekanizmasını bozduğunu ve onları adeta bir “ölüm çemberi” içine hapsettiğini belirtiyor. Işık kaynağı etrafında dönen bu canlılar, hem enerji kaybı yaşıyor hem de avcılar için kolay hedef haline geliyor.
Uzmanlara göre özellikle kıyı şeritlerinde kullanılan yoğun yapay aydınlatma, sadece karasal yaşamı değil, deniz altı ekosistemini de doğrudan etkiliyor. Bu durumun uzun vadede biyolojik dengeyi bozabileceği ve bazı türler üzerinde ciddi baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.
Araştırma sonuçları, şehir planlamasında kullanılan aydınlatma sistemlerinin doğa üzerindeki etkilerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini bir kez daha gündeme taşıdı.
Liman ve kıyı bölgelerinde kullanılan güçlü yapay aydınlatmalar, deniz ekosistemi üzerinde beklenmedik etkiler yaratıyor. Özellikle “deniz piresi” olarak bilinen küçük canlıların, sokak lambalarının altında adeta bir tuzağa düştüğü gözlemleniyor.
Bilim insanlarının yaptığı incelemelere göre beyaz LED ışıkların su yüzeyine vurduğu alanlarda toplanan binlerce amfipod, yönlerini kaybederek aynı noktada saatlerce daireler çiziyor. Bu durum, uzmanlar tarafından “ölüm çemberi” olarak adlandırılıyor.
Bu davranışın temel nedeni, yapay ışıkların canlıların milyonlarca yıldır kullandığı doğal yön bulma sistemlerini bozması olarak gösteriliyor. Normalde karanlık ortamda hareket etmeye alışkın olan bu türler, yoğun ışıkla karşılaştıklarında yönlerini kaybederek aynı alanda hapsoluyor.
Söz konusu döngü yalnızca enerji kaybına yol açmakla kalmıyor; aynı zamanda bu canlıları avcılar için kolay hedef haline getiriyor. Karanlıkta geniş alanlara yayılarak kendini koruyan deniz pireleri, ışık altında yoğun şekilde bir araya gelince balıklar için adeta bir “açık büfe”ye dönüşüyor.
Uzmanlar, kıyı bölgelerinde kullanılan aydınlatma sistemlerinin yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini vurgularken, bu tür etkilerin uzun vadede deniz ekosisteminde ciddi dengesizliklere yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
