teknolaunch
Dünya Bankası, yayımladığı Emtia Piyasaları Görünüm Raporu’nda Orta Doğu’daki savaşın küresel enerji ve emtia piyasalarında son yılların en sert dalgalanmalarından birini tetikleyebileceği uyarısında bulundu.
Rapora göre yükselen enerji maliyetleri, gübre fiyatları ve kritik metallerdeki sert artışların etkisiyle küresel emtia fiyatlarının bu yıl yüzde 16 yükselmesi bekleniyor. Özellikle Orta Doğu’daki çatışmaların enerji piyasalarında büyük bir şok etkisi oluşturduğu belirtilirken, enerji fiyatlarında yüzde 24’lük artış öngörülüyor.
Dünya Bankası, bunun Rusya-Ukrayna savaşının başladığı 2022’den bu yana görülen en büyük enerji fiyat artışı olabileceğini vurguladı.
Tarihin En Büyük Petrol Arz Şoklarından Biri
Raporda, enerji altyapılarına yönelik saldırılar ve küresel petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 35’inin geçtiği Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık sorunlarının dünya petrol arzında günlük yaklaşık 10 milyon varillik düşüşe yol açtığı belirtildi.
Uzmanlara göre bu durum, kayıtlardaki en büyük petrol arz şoklarından biri olarak değerlendiriliyor.
Brent petrol fiyatlarının son zirvelerinden bir miktar gerilemesine rağmen hâlâ yıl başına göre yüzde 50’den fazla yüksek seviyede olduğu belirtilirken, petrol fiyatlarının:
- 2025 yılında ortalama 69 dolar
- 2026 yılında ise ortalama 86 dolar
seviyesine çıkmasının beklendiği ifade edildi.
Raporda ayrıca, çatışmaların daha da büyümesi halinde Brent petrol fiyatlarının 115 dolara kadar yükselebileceği uyarısı da yapıldı.
Gübre ve Metal Fiyatlarında Rekor Beklentisi
Dünya Bankası raporunda gübre fiyatlarının da ciddi şekilde yükselmesinin beklendiği aktarıldı. Özellikle üre fiyatlarındaki sert yükseliş nedeniyle gübre maliyetlerinin 2026’da yüzde 31 artabileceği ifade edildi.
Bu durumun:
- Çiftçi gelirlerini azaltabileceği
- Tarımsal üretimi baskılayabileceği
- Gelecek dönem mahsul verimini tehdit edebileceği
vurgulandı.
Raporda ayrıca alüminyum, bakır ve kalay gibi temel metal fiyatlarının da veri merkezleri, elektrikli araçlar ve yenilenebilir enerji sektörlerinden gelen güçlü talep nedeniyle tarihi zirvelere ulaşabileceği belirtildi.
Enflasyon ve Küresel Büyüme Üzerinde Baskı
Dünya Bankası, yükselen emtia fiyatlarının küresel enflasyonu artıracağını ve ekonomik büyümeyi yavaşlatacağını ifade etti.
Rapora göre gelişmekte olan ekonomilerde enflasyonun 2026’da ortalama yüzde 5,1 seviyesine ulaşması bekleniyor. Bu oran, geçen yılın üzerinde ve savaş öncesi beklentilerden yaklaşık 1 puan daha yüksek seviyede bulunuyor.
Gelişmekte olan ülkelerde ekonomik büyüme tahmini ise yüzde 3,6’ya düşürüldü. Uzmanlara göre özellikle enerji ve emtia ithalatçısı ülkeler, yükselen maliyetlerden en fazla etkilenecek ekonomiler arasında yer alıyor.
Jeopolitik Riskler Fiyatları Daha da Yükseltebilir
Raporda, çatışmaların büyümesi veya arz kesintilerinin beklenenden daha uzun sürmesi halinde enerji ve emtia fiyatlarının daha sert yükseliş gösterebileceği ifade edildi.
Özellikle petrol ve doğal gaz altyapılarında yaşanabilecek yeni hasarların, küresel enerji krizini daha da derinleştirebileceği belirtiliyor.
